Toàn quốc hiện thiếu hụt hơn 104.500 giáo viên. Điều này tạo nên sức ép khổng lồ cho gần 23 triệu học sinh. Trước thực trạng đó, chỉ đạo chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với tỉnh Sơn La chính là tư duy định hình cho cuộc đại phẫu lớn nhất từ trước đến nay của ngành giáo dục. Tổng Bí thư chỉ rõ: “Mỗi xã chỉ nên có 1 trường cấp 1, 1 trường cấp 2...”, đồng nghĩa với việc mỗi xã chỉ cần duy nhất một Hiệu trưởng và một vài Hiệu phó để điều hành chung.
Đây cũng là chính sách đã được định hình tại Nghị quyết 71. Và mới đây được thể chế hóa tại Công văn 814 của Chính phủ ban hành ngày 20/7/2026. Sự kết nối này đã chỉ rõ mục tiêu then chốt: Quyết liệt tinh gọn "bộ khung" quản lý từ cấp cơ sở đến Phòng Giáo dục để đưa nhân sự về lại bục giảng.
Tại sao phải đưa ra yêu cầu mang tính bước ngoặt này? Hãy nhìn thẳng vào cấu trúc vận hành cũ. Mô hình chia nhỏ trường học khiến ngân sách bị phân tán cho hàng nghìn "chiếc ghế" lãnh đạo độc lập. Việc dồn về một mối quản lý sẽ tinh giảm triệt để số lượng Hiệu trưởng, Hiệu phó, kế toán, văn thư dôi dư tại các trường, đồng thời tinh gọn lại bộ máy gián tiếp tại các Phòng Giáo dục và Đào tạo quận, huyện. Công văn 814 đặt mục tiêu thẳng thắn: Giảm tối thiểu 30%, thậm chí 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với mốc ngày 1/7/2025 và phải hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
Bằng cách này, hàng chục nghìn nhân sự quản lý hành chính có chuyên môn sư phạm sẽ được giải phóng khỏi đống giấy tờ thủ tục, trực tiếp quay trở lại đứng lớp, giải quyết ngay một phần bài toán thiếu người mà không làm phát sinh thêm quỹ lương biên chế.
Quan trọng hơn, mô hình "một ban giám hiệu quản lý nhiều điểm trường" chính là chiếc chìa khóa hóa giải sự thiếu hụt cục bộ ở các môn học đặc thù như Tiếng Anh, Tin học và Nghệ thuật theo Chương trình mới. Do đặc thù địa hình thưa dân ở vùng sâu, vùng xa, các điểm trường lẻ và phân hiệu cắm bản bắt buộc phải giữ vững để phục vụ chính sách phổ cập giáo dục của Nhà nước. Nếu giữ nguyên rào cản thủ tục giữa các trường độc lập, một giáo viên không thể tự ý di chuyển sang trường khác giảng dạy. Nhưng khi đưa về một mối quản lý chung theo Công văn 814, một Hiệu trưởng duy nhất của xã sẽ toàn quyền điều động nhân sự linh hoạt.
Một giáo viên chuyên trách có thể di chuyển dạy "cuốn chiếu" giữa trường chính và các điểm bản, bảo đảm quyền lợi tiếp cận tri thức bình đẳng cho học sinh vùng cao mà không cần phải tuyển mới cho từng điểm lẻ.
Về mặt kinh tế, việc tinh gọn từ 30% đến 50% đầu mối quản lý sẽ giúp thắt chặt nguồn chi thường xuyên khổng lồ của ngân sách. Dòng tiền tiết kiệm được từ việc giảm các vị trí hành chính trung gian sẽ quay trở lại phục vụ chính con người: tăng thu nhập thực tế, hỗ trợ phụ cấp di chuyển, lưu động cho giáo viên đi cắm bản. Đây là giải pháp căn cơ để ngăn làn sóng giáo viên bỏ việc vì thu nhập thấp.
Sự kết nối mạch lạc từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Công văn 814 của Chính phủ chứng minh một tư duy quản trị sắc bén: Cắt giảm những chiếc ghế hành chính dôi dư, tối ưu hóa nguồn lực tại chỗ, để đưa người thầy về đúng vị trí trung tâm của sự nghiệp trồng người.
Nguồn: Fanpage Chính trị Việt Nam
